ΠΕΡΙ ΕΡΩΤΟΣ
ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΤΗ ΘΕΪΚΗ ΠΛΕΥΡΑ ΜΑΣ!!!
της Ευγενίας Γ. Κουτσουλιέρη*

«΄Οποιος τον ΄Ερωτα, μέγα θεό δεν θεωρεί και υπέρτατο, απ΄όλες τις θεότητες ή αγροίκος είναι ή δεν έχει ιδέα από ομορφιά και δεν γνώρισε τον μεγαλύτερο θεό για τους ανθρώπους», αναφέρει ο Ευριπίδης.
Ο ΄Ερωτας, δεν είναι απλώς ένας θεός. Είναι αυτός που κυβερνάει θεούς και ανθρώπους, αυτός που δίνει νόημα στη ζωή, που διατηρεί την ισορροπία και την αρμονία και ανυψώνει την ψυχή. Είναι συνάμα η αίσθηση του ωραίου, το αίσθημα της προσφοράς, η ενέργεια που γίνεται δημιουργία.
Στη «Θεογονία» ο Ησίοδος, τον εμφανίζει ως ελκτική δύναμη, που ενώνει και συνδυάζει τα στοιχεία:
«Στην αρχή, υπήρχε το Χάος,
μετά η ευρύστερνη Γη, το στήριγμα
όλων των πραγμάτων μέσα στους αιώνες
και ο ΄Ερωτας, ο ωραιότερος των αθανάτων,
που διαφεντεύει την ψυχή, θεών και ανθρώπων…»
΄Ετσι ο ΄Ερωτας, θεωρείται ο κύριος δημιουργός της ζωής πάνω στη γη και ως εκ τούτου είναι ο αρχαιότερος και σπουδαιότερος Θεός του Ελληνικού Πανθέου, στον οποίο και οφείλεται η μετατροπή του Χάους σε Αρμονία, όπως αναφέρει ο Φερεκύδης.
Γέννημα της Νύχτας και του Ερέβους ο ΄Ερωτας, κατά τον Αριστοφάνη και δημιουργός με το Χάος, πρώτα του γένους των Ορνίθων και μετά του Ουρανού, της Γης, του Ωκεανού και του γένους των Αθανάτων.
Στο «Συμπόσιο» του Πλάτωνος, ο ΄Ερως, εμφανίζεται ως γιός του Πόρου και της Πενίας, και μάλιστα φέρεται ότι γεννήθηκε την ημέρα γενεθλίων της Αφροδίτης και έκτοτε έγινε και μόνιμος συνοδός της.
Στην «Κοσμογονία» των Ορφικών, ο ΄Ερως φέρεται ως γέννημα του Κρόνου και του Χάους και εμφανίζεται και εδώ, ως δημιουργός της ζωής.
Η Σαπφώ, τον εμφανίζει ως γιο της Γης και του Ουρανού, ο Αλκαίος, γιό της ΄Ιριδας και του Ζεφύρου και ο Ευριπίδης, τον θεωρεί γιό του Δία.
Η πλέον διαδεδομένη όμως άποψη, είναι ότι ο ΄Ερως είναι γιός της θεάς Αφροδίτης και του θεού ΄Αρη.
_____________________
*Η Ε.Κουτσουλιέρη, είναι συγγραφέας-αρθρογράφος, τ. Προϊσταμένη Μουσικού Τμήματος Ε.Μ.Πολυτεχνείου, Γενική Γραμματέας του Πολιτιστικού-Καλλιτεχνικού και Κοινωνικού Συλλόγου «ΑΘΗΝΑΛΙΔΗ»

Ο μύθος θέλει ακόμα τον ΄Ερωτα, πτερωτό, για να μπορεί να κινείται απ΄άκρη σ΄άκρη, οπλισμένο με τόξα και βέλη, με συμπαραστάτες τον Πόθο, τον ΄Ιμερο και την Πειθώ.
Συνοδεύει τη μητέρα του, με την οποία ταυτίζεται σε πολλές περιπτώσεις και συμβάλλει μαζί της, στην αναγέννηση της φύσης και της ζωής.

Οι αρχαίοι ΄Ελληνες, κατανοώντας όσα ο ΄Ερωτας αντιπροσωπεύει στη ζωή, του αφιέρωσαν πλήθος βωμών και αγαλμάτων, αθλοθετώντας και αγώνες προς τιμήν του, όπως τα «Ερώτια» ή «Ερωτίδια» στις Θεσπιές.
Στην Αθήνα, από το βωμό του ΄Ερωτος, που βρισκόταν στην είσοδο της Ακαδημίας, έπαιρναν φως, κατά την τέλεση των λαμπαδηδρομιών, της εορτής των Ηφαιστείων.
Τον θεό τιμούσαν ακόμα, στη Σάμο, την Επίδαυρο, τα Μέγαρα, την Κύπρο (σε κοινή λατρεία με την Αφροδίτη), στα Λεύκτρα, στη Λακωνία, όπου υπήρχε και ιερό δάσος, αφιερωμένο στον θεό. Οι Σπαρτιάτες μάλιστα, θυσίαζαν πριν αρχίσουν τη μάχη, στον ΄Ερωτα, γιατί κατ΄αυτούς, η σωτηρία της Πολιτείας και η Νίκη, βασιζόντουσαν στο αίσθημα φιλίας και συναδέλφωσης των Πολιτών.
Την ίδια άποψη συναντούμε και στην Κρήτη, όπου στην πρώτη γραμμή της μάχης, τοποθετούσαν τους ωραιότερους κατοίκους του νησιού και ακόμη στον «Ιερό λόχο» των Θηβών, όπου η αίσθηση του ωραίου του υψηλού και του ιδανικού και το αίσθημα φιλίας και ψυχικής ταύτισης, ήσαν τόσο ανεπτυγμένα, δίνοντας μια δυναμική στη συνοχή του στρατεύματος.
Τα βέλη του θεού, δεν έχουν στόχο την σεξουαλική επαφή μεταξύ των ανθρώπων, όπως καταλήξαμε να θεωρούμε σήμερα, όταν αναφερόμαστε στον ΄Ερωτα.
Με τη λέξη «΄Ερως», οι αρχαίοι ΄Ελληνες, εννοούσαν γενικώς, την Αγάπη, τον Θαυμασμό, την Επιθυμία ταύτισης με το Ωραίο και το Καλό. ΄Ερως ήταν, ένα δόσιμο σε έργα μεγάλα, το πέταγμα του νου σε σφαίρες αρμονίας, η ανάταση της ψυχής.
«Ο έρωτας της ψυχής, είναι πολύ ανώτερος από τον έρωτα του σώματος», αναφέρει ο Ξενοφών, ο Αρίσταρχος του αναγνωρίζει ότι «τον αδύνατο με δύναμη τον κάνει και τον αμήχανο, να βρίσκει λύσεις», ο δε Ευριπίδης, βάζει τον Ιππόλυτο να παραδεχθεί πως «ένα δάσκαλο έχει της τόλμης και του θάρρους, που τον βγάζει από κάθε δυσκολία. Τον ΄Ερωτα.΄Έναν θεό, ακαταμάχητο».


Δαίμονας είναι ο ΄Ερωτας, που μηχανεύεται να μας ενώσει με τη θεία μας φύση, ανίκητος στη μάχη, καθώς λέει ο Σοφοκλής, πιο δυνατός από τον Δία, καθώς λέει ο Μένανδρος, αφού και ο Δίας τα πάντα κάνει, στον ΄Ερωτα υποταγμένος!!!!
Φιλόσοφοι και ποιητές, μέσα από το έργο τους, προσπάθησαν να ανακαλύψουν, τί είναι ο ΄Ερωτας, προσπάθησαν να αναφερθούν στον ακαταμάχητο θεό και να οριοθετήσουν την ανθρώπινη και θεϊκή του διάσταση. Οι απόψεις ποικίλουν, όπως ποικίλουν και οι άνθρωποι και τελικά ένα είναι αποδεκτό!!! Πως ο ΄Ερωτας, βρίσκεται μέσα μας, είναι ό,τι καλό κλείνει η Ψυχή μας, για τον άνθρωπο και τη φύση, για τον κόσμο ολόκληρο. Και όταν μιλάει, καθένας από μας γι΄αυτόν, δεν εξωτερικεύει, παρά τον κόσμο που ποθεί και ονειρεύεται, τον τέλειο κόσμο, πάνω στον οποίο ευελπιστεί να εναποθέσει τις ανησυχίες του, την καθαρότητα του νου του, την αλήθεια και την ελευθερία της ψυχής του.
Ο Πλάτων πίστευε ότι, ΄Ερωτας είναι η τάση για γνώση και η επιθυμία της ψυχής να κατανοήσει τον κόσμο των ιδεών, ξεκινώντας και βαδίζοντας ανάμεσα από τις μορφές του Καλού (Πλατωνικός ΄Ερως). Ο Αριστοτέλης δεχόταν ότι, ο΄Ερωτας είναι ο φυσικός δεσμός μεταξύ δύο συζύγων, με σκοπό να στεριώσει η οικογένεια. Οι Στωϊκοί, συμφωνούσαν με την Πλατωνική άποψη, ενώ ο Επίκουρος, έδινε το προβάδισμα, στον σαρκικό έρωτα. Ο Πλούταρχος, χωρίς να παραβλέπει την επιθυμία για σαρκικό έρωτα, μετέτρεπε αυτό τον πόθο, σε αίσθημα υψηλό, σε μια στάση ζωής, που οδηγεί τον άνθρωπο σ΄ένα πεδίο έντιμης αναζήτησης και προσφοράς.

΄Ένα ολόκληρο έργο, αφιέρωσε στον ΄Ερωτα, ο Πλάτων!!! «Το Συμπόσιο»!!! Και ακόμα, εκτενής αναφορά στον ΄Ερωτα, υπάρχει και στο έργο του «Φαίδρος».
Επιγραμματικά, θα αναφέρω κάποια αποσπάσματα, που δίνουν με τον πλέον κατανοητό και σαφή τρόπο, τη διάσταση του ΄Ερωτα.
Λέει λοιπόν ο Φαίδρος: «Γιατί αυτό που πρέπει να δίνει κατεύθυνση στον άνθρωπο που θέλει να ζήσει ανώτερη ζωή, δεν είναι οι δεσμοί συγγενείας ούτε οι τιμητικές διακρίσεις ούτε τα πλούτη ούτε τίποτ΄άλλο, παρά μόνον ο ΄Ερως» [Συμπ.178γ] «Μέγας και θαυμαστός είναι ο θεός –λέει ο Ερυξίμαχος- που απλώνει τη δύναμή του και πάνω από τα ανθρώπινα και πάνω από τα θεϊκά»[Συμπ.186 α-β], ο δε παριστάμενος Αριστοφάνης, δίνει και τον ορισμό του ΄Ερωτα, λέγοντας ότι: «Στην αρχαιότερη φύση μας, είμαστε ολόκληροι. ΄Ερως λοιπόν ονομάζεται ο πόθος και η επιδίωξη του ολοκλήρου» [Συμπ.192 ε] Αυτή η επιδίωξη του ολοκλήρου, η αναζήτηση του χαμένου μισού του εαυτού μας, η τάση ένωσης, έγινε η Μούσα των ποιητών. Η ανάγκη του ανθρώπου να μιλήσει, αναζητώντας τη θεϊκή πλευρά του, δημιούργησε τη Λυρική Ποίηση, που χωρίζεται σε δύο μέρη: α) τη Μελική Ποίηση, την επονομασθείσα και «Αιόλικό μέλος», επειδή κυρίως καλλιεργήθηκε από Αιολικής καταγωγής ποιητές, και β) την Χορική Ποίηση.
Η Μελική ποίηση, υμνεί κυρίως τον ΄Ερωτα, συνοδευόμενη από βάρβιτο και διακρίνονται τρία είδη της: α) η Ωδή, με θέμα τον έρωτα ή το κρασί, εφ΄όσον και τα δύο φτερώνουν το νου, με πρόθεση να τον υψώσουν, και πάντα με τη φιλοσοφική έννοια που έχει η άμπελος και η Διονυσιακή λατρεία, β) το Επιθαλάμιο τραγούδι του Γάμου, και γ) ο ΄Υμνος, που είναι τραγούδι προς τιμή του θεού.
Ο ποιητής Αλκμάν, γράφει στην αγαπημένη του:
«ο έρωτας, με το πρόσταγμα της Αφροδίτης,
γλυκός κατεβαίνει στην καρδιά μου»
Η κατ΄εξοχήν ποιήτρια του έρωτα, η αποκληθείσα και δεκάτη Μούσα, Σαπφώ, παρομοιάζει τον αγαπημένο της με θεό, περιγράφοντας με τρόπο μοναδικο την ταραχή που κυβερνάει τις αισθήσεις και την καρδιά, στο αντίκρυσμά του:
«Αυτός ο άνδρας που κάθεται απέναντί μου,
μου φαίνεται ίδιος με θεό….
Αλλά, σαν να μου κόπηκε η γλώσσα
κι΄απ΄το κορμί μου ευθύς, φωτιά περνάει,
και ούτε βλέπω ούτε ακούω.
Ιδρώτας, με περιλούζει
κι΄ο τρόμος με κάνει να τρέμω
και γίνομαι, πιο πράσινη από χόρτο
και όπου νάναι, φαίνεται πως θα σβήσει η ανάσα μου».

Ο Αλκαίος τραγουδάει, τον έρωτά του για τη Σαπφώ:
«Μαυρομαλλούσα αγνή Σαπφώ,
με το γλυκό χαμόγελο,
θέλω κάτι να σου πω,
μα η ντροπή το στόμα μου, σφαλίζει.
Δέξου με, εμένα τον τραγουδιστή.
Δέξου με, σε παρακαλώ, σε παρακαλώ»
Ο Πάριος ποιητής Αρχίλοχος, παρουσιάζει με σκωπτική διάθεση τον ΄Ερωτα:
«Αφού ο ΄Ερωτας τρύπωσε στην καρδιά μου,
έχυσε πολλήν ομίχλη στα μάτια μου
κι’ έκλεψε από τα στήθη μου,
την ελαφρόμυαλη ψυχή μου»

Ο Ανακρέων, δείχνει να βρίσκεται μετέωρος, μεταξύ της κατοικίας των θεών και αυτής των ανθρώπων.
«Ω κόρη, που βλέπεις παρθενικά.
Υπάρχεις στη σκέψη μου,
μα δεν το καταλαβαίνεις.
Δεν καταλαβαίνεις πως είσαι εσύ
ο ηνίοχος της καρδιάς μου;»
Και αλλού:
«Ανεβαίνω στον ΄Ολυμπο
με ελαφριά φτερά,
γυρεύοντας τον έρωτα.
Και αγαπώ και δεν αγαπώ
και είμαι τρελλός και δεν είμαι»
Ο Μίμνερμος από την πλευρά του, αναρωτιέται:
«Τί αξίζει η ζωή και ποιά η χαρά της,
χωρίς την Αφροδίτη τη χρυσή;»
Και ο διθυραμβοποιός Λυκοφρονίδης, δείχνει πως ο έρωτας, μαλακώνει την καρδιά, από κάθε πολεμική διάθεση και κάθε σκληρότητα:
«Αυτό σου αφιερώνω, ρόδο
καλό αφιέρωμα, και πέδιλα και περικεφαλαία
και τη λόγχη που τα θεριά σκοτώνει,
επειδή η σκέψη μου τρέχει αλλού,
στην κόρη την αγαπημένη και ωραία
με τις πολλές τις χάρες».
΄Όμως ο ΄Ερωτας, ξέρει να φέρνει τις εποχές τόσο κοντά, εκμηδενίζοντας τόσο τέλεια το χρόνο.
Οι ΄Ελληνες, ποτέ δεν έπαψαν να τραγουδούν τον ΄Ερωτα, ούτε στα 400 χρόνια της σκλαβιάς τους. Τον τραγούδησαν και σκλαβωμένοι όπως τον είχαν τραγουδήσει και λέφτεροι, γιατί ο ΄Ερωτας υπήρχε πάντα μέσα στην ψυχή τους και κράταγε άσβηστη την ελπίδα και τον πόθο για την Ελευθερία.


Η λαϊκή μούσα, φτερώνει τις καρδιές των ερωτευμένων και τις ταξειδεύει στον ουρανό, ανάμεσα στ΄αστέρια:
«Απ΄όλα τ΄άστρα τ΄ουρανού,
ένα είναι που σου μοιάζει,
ένα που βγαίνει το πουρνό,
όταν γλυκοχαράζει»
Ο ΄Ερωτας, δίνει δύναμη, κάνοντας τον αδύναμο πανίσχυρο:
«Μ΄οντέ σου έλω θυμηθώ
με τα θεριά μαλώνω
και με τσοι δράκους πολεμώ
και σαν σε δω μερώνω»
και μεταμορφώνεται σε θρήνο ποιητικό, όταν το ιδανικό του ΄Ερωτα, έχει απομακρυνθεί:
«Δίχως χιόνια χιονίζομαι,
δίχως βροχές βροχιούμαι
δίχως μαχαίρια σφάζομαι
όντας σε συλλογιούμαι»
Για τους ΄Ελληνες, ο ΄Ερωτας και η Ποίηση, είναι σχεδόν ταυτόσημα. Δεν νοείται ποίημα χωρίς έρωτα προς το ωραίο, όπως δεν νοείται έρωτας, χωρίς ποιητικά φτερά.
Και τα δύο, ταιριασμένα και αχώριστα, συνταξειδεύουν στους αιώνες και έφτασαν μέχρι τις μέρες μας, με την ίδια δυναμική, με την ίδια λάμψη.
Και τα δύο, φωλιάζουν στη ψυχή των ανθρώπων, και καθένας αισθάνεται ότι μπορεί να γίνει ποιητής, όταν ο ΄Ερωτας, ο ενθουσιασμός, το δόσιμο στις μεγάλες ιδέες, αγγίξουν την καρδιά του.
Η σύγχρονη ελληνική ποίηση, πρεσβεύει και διακηρύσσει, αισθάνεται και υπηρετεί και αυτή, ό,τι και η λυρική ποίηση των προγόνων μας.
Ο ΄Ερωτας, παραμένει μέσα στους αιώνες, το κλαδί της εληάς πάνω στο ριμαγμένο τόπο, το παιδικό χαμόγελο της καθαρότητας, το λουλούδι που δοξάζει τον δημιουργό, ανοίγοντας τα πέταλά του στον ήλιο, η ευχή των γονιών, το σκύψιμο στη δυστυχία των άλλων, η αυτοθυσία.
΄Ερωτας είναι, να ονειρεύεσαι ένα κόσμο μέσα σε καθάριο φως, να νοιώθεις πως πετάς, να θέλεις να προσφέρεις. Να μπορείς να αγκαλιάζεις και να συγχωρείς, να μπορείς να δίνεσαι, να νοιώθεις δυνατός, όταν φροντίζεις και συμπαρίστασαι στους άλλους.
Ο ΕΡΩΤΑΣ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΔΩΡΟ ΠΟΥ ΤΟ ΓΕΥΟΜΑΣΤΕ, ΜΟΝΟ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΑΛΛΟΥΣ!!!
Είναι μια λέξη, μαγική, φωτεινή και αιώνια. Μια λέξη που είναι μια αγκαλιά, που μπορεί να κλείσει μέσα της όλο τον κόσμο. Μια λέξη με φτερά!!!
Και όταν νοιώθεις αυτή τη λέξη και μπορείς και πετάς, έχεις κερδίσει και την αιωνιότητα και την ελευθερία και τη γνώση και την τιμή, να είσαι ΄Ανθρωπος!!!
«Σ΄αγαπω, δεν μπορώ
τίποτ΄άλλο να πω,
πιο βαθύ, πιο απλό, πιο μεγάλο» [Μυρτιώτισσα]

 

Show Buttons
Share On Facebook
Share On Twitter
Share On Google Plus
Share On Linkedin
Share On Pinterest
Contact us
Hide Buttons